Mayor's Office

Gwir Anrhydeddus Faer Casnewydd

Y Maer presennol, sef y Cynghorydd Herbie Thomas, yw’r 383ain Maer ar Ddinas Casnewydd. 

Ganwyd Herbie yn 1948 – sef y flwyddyn y sefydlwyd y GIG – a gadawodd yr ysgol pan oedd yn 15 oed gan ennill amrywiaeth o swyddi cyn dechrau gwaith yn Ysbyty St Woolos yn 1972, lle y gweithiodd am 43 o flynyddoedd.

Mae ef a’i bartner Jackie wedi bod gyda’i gilydd ers 35 o flynyddoedd ac mae ganddynt fab, Michael.

Mae Herbie wedi bod yn llywodraethwr ysgol ers dros 35 o flynyddoedd a chafodd ei ethol i’r cyngor yn 1994. 

Mae Herbie a Jackie yn teimlo ei bod yn fraint iddynt dderbyn rôl Maer a Maeres Casnewydd ac maent yn edrych ymlaen â phleser at gwrdd â phobl Casnewydd. 

Elusen y Maer 2015/2016

Mae’r Maer wedi dewis cefnogi Diabetes UK CymruYmchwil Alzheimer y DU a Madzimai Pamwe, sef grŵp cymunedol sydd wedi’i leoli yng Nghasnewydd ac sy’n gweithio i hyrwyddo cydlyniad cymunedol lleol a chefnogi menywod a phlant yn Simbabwe. 

Y Dirprwy Faeres

Y Dirprwy Faeres ar gyfer 2015/2016 yw’r Cynghorydd Kate Thomas.

Ganwyd Kate ym Mirmingham ac mae bob amser wedi bod yn falch o dras Gymreig ei thad.

Mae hi wedi byw yng Nghasnewydd ers 2000 ac mae wedi gweithio i Wasanaethau Cymunedol Charter gyda phobl sydd ag anableddau dysgu, y Gymdeithas Awtistiaeth Genedlaethol, Mind Casnewydd a CMGG.

Cafodd Kate ei hethol i Gyngor Dinas Casnewydd yn 2012 ac mae’n gwerthfawrogi pobl fendigedig Casnewydd, ei hanes anhygoel, yr afon, y parciau Fictoraidd, y gwlyptiroedd a’r datblygu parhaus sy’n gwneud i’r ddinas fod yn lle hyfryd i fyw a gweithio ynddo.

Mae’r Cynghorydd Thomas yn ystyried cael ei gwahodd i fod yn Ddirprwy Faeres yn anrhydedd fawr ac mae’n edrych ymlaen at gefnogi’r Maer a’r Faeres. 

Meiri Blaenorol

Yn ôl y cofnodion, daeth Maer cyntaf Casnewydd, Mr Ralph Dery, i’r swydd yn 1314.

Yn dilyn hynny, nid oes unrhyw gofnod am y rôl tan 1401 pan oedd Roger Thomas yn y swydd. Dros y blynyddoedd, mae nifer o feiri wedi bod yn y swydd am fwy nag un tymor.

Un o feiri mwyaf enwog Casnewydd oedd John Frost yn 1836. Llai na phedair blynedd wedi hynny, cafodd ei ddyfarnu’n euog o frad a derbyniodd ddedfryd o grogi am ei ran ei ran yn nherfysgoedd y Siartwyr.

Newidiwyd y ddedfryd hon i un o garcharor dan ddedfryd alltudiaeth am oes ac, yn 1856 derbyniodd faddeuant llwyr a dychwelodd i Gasnewydd.

Rôl y Maer

Prif ddyletswydd y Maer yw gweithredu fel Cadeirydd cyfarfodydd llawn y cyngor gan sicrhau bod y gweithrediadau yn cael eu cynnal mewn ffordd briodol a bod pob barn yn cael ei chlywed.

Hefyd, y Maer yw prif ddinesydd Casnewydd ac mae’n cynrychioli’r cyngor yn ystod digwyddiadau dinesig a seremonïol yn y ddinas a’r tu allan i’r ddinas.

Yn ystod y tymor mewn swydd, mae’r Maer yn anwleidyddol ac nid oes modd iddo fynychu neu gymryd rhan mewn unrhyw faterion dadleuol.

Caiff y maer ei ethol yn ystod cyfarfod blynyddol y cyngor i fod yn gynrychiolydd dros bob person yng Nghasnewydd ac mae’n ymgymryd â rôl seremonïol fel blaenddelw ar gyfer y ddinas.

Yr anerchiad cywir yw 'Gwir Anrhydeddus Faer Casnewydd’ a ‘Maeres Casnewydd’.

Ar ôl y cyflwyniadau ffurfiol, mae modd cyfeirio atynt fel 'Mr. Maer' ac ‘Madam Faeres’.

Mae Erthygl 5 (pdf) o Gyfansoddiad y cyngor yn rhoi mwy o wybodaeth am rôl a swyddogaeth y Maer.

Darllenwch am gyn-feiri Casnewydd 

Darllenwch am Gadwyni Swydd y Maer

Cysylltwch â:

Parlwr y Maer, Cyngor Dinas Casnewydd, Y Ganolfan Ddinesig, Casnewydd
NP19 4UR
Ffôn (01633) 656656

E-bost mayors.office@newport.gov.uk