Canol y Dref

Town Centre conservation area

Dynodwyd ardal gadwraeth Canol y Dref ar 17 Mawrth 1987. Mae’n ymestyn o’r man ger cyffordd y Stryd Fawr gyda’r Old Green Crossing yn y gogledd i’r gyffordd rhwng Commercial Street a Hill Street yn y de.

Ardal Gadwraeth Canol y Dref  

Mae cryn dipyn o dystiolaeth yn yr ardal o amgylch Casnewydd o weithgaredd gan bobl ers y cyfnod cyn-hanes (tua 2000 CC), yn cynyddu gydol Oes yr Haearn ac yn ystod cyfnod y Rhufeiniaid.

Dechreuodd tref Casnewydd ei hun ddatblygu ar hyd glan orllewinol Afon Wysg yn ystod yr Oesoedd Canol.

Ychydig iawn o dystiolaeth weledol o’r cyfnod hwn yn natblygiad yr ardal sydd ar ôl, heblaw am Gastell Casnewydd, sy’n Heneb Rhestredig ac yn adeilad rhestredig gradd II*. 

Codwyd y rhan fwyaf o’r adeiladu sydd i’w gweld yn yr ardal heddiw yn y cyfnodau Fictoraidd ac Edwardaidd, pan oedd twf Casnewydd ar ei fwyaf.

Mae gwreiddiau canoloesol craidd y ddinas i’w gweld mewn enwau llefydd megis Skinner Street, Austin Friars, Westgate Square a Corn Street.

Mae’r rhan fwyaf o ardal gadwraeth Canol y Dref hefyd wedi ei dynodi’n Ardal o Sensitifrwydd Archeolegol, sy’n golygu bod gofynion cynllunio cryf ar waith a bod angen gwneud asesiad proffesiynol ar effaith archeolegol unrhyw waith a gynigir.

Uwchben lefel y tir, pensaernïaeth yr adeiladau masnachol tri a phedwar llawr sy’n nodweddu cymeriad a gwedd yr ardal gadwraeth.

Mae cyfoeth o fanylion pensaernïol uwchben blaenau’r siopau, sydd mewn sawl achos heb ei newid yn sylweddol. Mae’r nifer uchel o adeiladau rhestredig yn dystiolaeth o’r ansawdd uchel sydd i lawer o’r bensaernïaeth sydd wedi goroesi o’r cyfnod Fictoraidd a chychwyn yr 20fed ganrif.

Mae Cyngor Dinas Casnewydd am annog dylunio o safon ymhob datblygiad yn Ardal Gadwraeth Canol y Dref.

Gall newidiadau i flaenau siopau a chodi arwyddion a hysbysebion greu newidiadau gweledol sylweddol ac mae Canllaw Blaenau Siopau Casnewydd yn cynnwys cyngor defnyddiol iawn ar arwyddion a hysbysebion a chanllawiau ar ddylunio blaenau siopau cyfoes a thraddodiadol yn yr ardal gadwraeth.

Mae’r Cyngor hefyd yn awyddus iawn i wella ansawdd gyffredinol y strydlun drwy sicrhau cysondeb mewn dyluniad yn y gofod cyhoeddus, deunyddiau heolydd a phalmentydd, er enghraifft, a ‘chelfi’ stryd megis meinciau, bolardiau ac arwyddion gwybodaeth i’r cyhoedd. 

Gweler rhestr o adeiladau cofrestredig

Cysylltu   

Cysylltwch â Cyngor Dinas Casnewydd a gofyn am y swyddog cadwraeth.