Clytha

Clytha conservation area

Dynodwyd Clytha yn ardal gadwraeth ar 25 Mehefin 1999 ac mae wedi’i lleoli i’r de-ddwyrain o ardal gadwraeth canol y dref, yn uniongyrchol i’r de o ardal gadwraeth St. Woolos ac i’r gorllewin o ardal gadwraeth Lower Dock Street.

Download the Datganiad Dynodi Ardal Gadwraeth Clytha (pdf) 

DownloadLawrlwytho cynllun a ardal gadwraeth Clytha (pdf)

Mae Sgwâr a Chilgant Clytha yn ffurfio rhan o gymdogaeth o ddatblygiad a gynlluniwyd sy’n dyddio o drydydd chwarter y deunawfed ganrif.

Adeiladwyd y datblygiad teras parhaus tri llawr, sy’n fframio ochrau deheuol a gogleddol Sgwâr Clytha, rhwng 1870 a 1880.

Mae Cilgant Clytha ar ochr y de-ddwyrain o Ffordd Caerdydd sydd hefyd yn dyddio o’r 1870au cynnar.

Nid oes unrhyw gyfeiriad at y Sgwâr na’r Cilgant yng nghyfrifiad 1861. Cyfeirir atynt am y tro cyntaf ym 1871.

Mae cynllun o’r Sgwâr a’r Cilgant yn goroesi o 1876, ac erbyn hynny byddent wedi ymddangos yn eu ffurf bresennol, gydag eiddo ar ochr ogleddol y Sgwâr yn dal i gael eu hadeiladu.

Ar y Sgwâr mae eiddo teras tri llawr yn bennaf gyda gweddluniau Eidalaidd wedi’u stwco.

Yn y man agored siâp trapesoid yng nghanol y sgwâr mae coed collddail aeddfed pwysig.

Mewn cyferbyniad, mae natur Clytha Crescent, sydd wedi’i leoli yn fwy cymesurol o amgylch Mountjoy Place, yn dawelach ac yn ddau lawr yn gyffredinol o ran ei raddfa.

Yn hanesyddol, byddai’r cilgant wedi wynebu cyffordd wedi’i llunio’n ofalus rhwng y cilgant a Ffordd Caerdydd.

Yn anffodus, erydodd y fan agored hon yn ystod y blynyddoedd i ddilyn, er y gellir gweld yr amlinelliad gwreiddiol ohoni o hyd.

Mae ardal Clytha yn cael ei hadnabod yn gyffredinol fel un o enghreifftiau gorau datblygiad cynlluniedig yng Nghasnewydd yng nghanol oes Fictoria a nod ei statws ardal gadwraeth yw diogelu a gwella cymeriad arbennig yr ardal.

Gweld manylion adeiladau rhestredig Casnewydd

Cysylltu   

Cysylltwch â Chyngor Dinas Casnewydd a gofynnwch am y swyddog cadwraeth.