Esboniad o graffu

Creodd Deddf Llywodraeth Leol 2000 swyddogaethau Cabinet a Chraffu ar wahân o fewn cynghorau.

Mae craffu’n galluogi cynghorwyr nad oes ganddynt swyddi cabinet yn y cyngor i gyfrannu’n llawn at waith y cyngor.

Mae aelodau’r pwyllgorau Craffu yn adolygu polisïau ac yn herio penderfyniadau allweddol a wnaed gan Gabinet y cyngor er mwyn sicrhau eu bod yn agored, yn atebol, yn dryloyw ac er pennaf les yr ardal leol a’i phreswylwyr. 

Mae pwyllgorau Craffu hefyd yn adolygu cyflawniadau’r cyngor yn unol â thargedau a gynlluniwyd, materion sy’n bwysig yn lleol a gwasanaethau a ddarperir gan y cyngor a sefydliadau cyhoeddus eraill.

Mae’n hollbwysig bod pobl leol, rhanddeiliaid a sefydliadau perthnasol yn ymwneud â’r adolygiadau hyn.   

Mae’r Ganolfan Craffu Cyhoeddus yn amlygu pedair egwyddor craffu cyhoeddus effeithiol: 

  • mae’n rhoi her ‘cyfaill beirniadol’ i lunwyr polisi a phenderfynwyr gweithredol
  • mae’n galluogi llais a phryderon y cyhoedd i gael eu clywed
  • mae’n cael ei gynnal gan ‘lywodraethwyr annibynnol’ sy’n arwain y rôl graffu mewn ffordd gadarn
  • mae’n sbarduno gwelliant mewn gwasanaethau cyhoeddus