Arcêd Marchnad

Market Arcade logo fc

Cefndir y project 

Yn 2018, sicrhaodd Cyngor Dinas Casnewydd arian gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, Treftadaeth Treflun, i adfer ac adfywio Arcêd y Farchnad yn y ddinas.

Y strwythur rhestredig gradd II Fictoraidd yw’r arcêd hynaf yng Nghasnewydd sydd wedi goroesi, yr ail hynaf yng Nghymru a'r 13eg hynaf yn y DG. 

Ar ôl dirywio a dadfeilio dros amser, roedd dyfodol un o brif asedau treftadaeth Casnewydd dan fygythiad. 

Nod y prosiect adfer yw ailgysylltu perchnogion, masnachwyr a phobl Casnewydd ag arwyddocâd hanesyddol yr arcêd a'i rôl yn nhwf y ddinas. 

Bydd yr arcêd yn cael ei ailddiffinio fel atyniad masnachol bywiog a hyfyw o fewn ardal gadwraeth y ddinas.

Market Arcade artists impression

Argraff artist o Arcêd y Farchnad ar ôl ei hadfer.

Hanes   

Arcêd Fennell oedd yr yn enw gwreiddiol arni, fe’i hadeiladwyd oddi ar y Stryd Fawr yn 1869, gan gysylltu'r orsaf reilffordd newydd (1850), Swyddfa'r Post (1844) a'r Farchnad Nwyddau (1862). 

Defnyddiwyd yr arcêd yn helaeth am dros ganrif, a chafodd ei chofio'n annwyl fel 'arcêd o flodau', nes i arferion siopa newid ac i ganolfan fanwerthu Casnewydd symud.

Cynhaliwyd digwyddiad Atgofion am Arcêd y Farchnad rhwng 29 Mehefin - 1 Gorffennaf 2017 a gwahoddwyd pobl i rannu eu hatgofion, eu ffotograffau a'u hatgofion yn ymwneud ag Arcêd y Farchnad. 

Market Arcade memories event June 2017

Digwyddiad Atgofion Arcêd y Farchnad, 2017

Os oes gennych straeon neu ffotograffau rydych yn barod i'w rhannu anfonwch e-bost info@newport.gov.uk dan y pennawd 'Arcêd y Farchnad' - bydd eich atgofion yn ychwanegu at hanes cyfoethog Arcêd y Farchnad a gallai roi cipolwg ar fanylion pensaernïol sydd wedi'u colli ers tro byd. 

Statws presennol  

Ar ôl cau oherwydd pandemig Covid-19, mae'r safle wedi ailagor ac mae'r contractwr Anthony A Davies Ltd (AAD) wedi canolbwyntio ar adnewyddu'r to, sydd i'w gwblhau ym mis Hydref 2020.

Ar ben hynny, mae’r simneiau a'r grisiau cymunedol wedi'u hatgyweirio a gwydr y to a draeniau wedi eu gosod. 

Market Arcade glass roof

To gwydr newydd Arcêd y Farchnad

 

Mae dyluniad ar gyfer gatiau’r fynedfa wedi'i gwblhau ac mae'r rhain yn cael eu cynhyrchu cyn eu gosod, ac wedi hynny bydd blaen y siopau yn cael eu cynhyrchu a’u gosod.

Cynnwys y gymuned 

Dangosodd digwyddiadau gyda phobl leol yn ystod cam datblygu'r prosiect fod straeon sylweddol i'w hadrodd, nid yn unig am Arcêd y Farchnad ei hun, ond hefyd am y rôl allweddol chwaraeodd y rhan hon o'r ddinas drwy gydol hanes Casnewydd.  

Yn hytrach na dim ond arcêd siopa neu lwybr tarw cyfleus, gallai Arcêd y Farchnad fod yn fodd o ddarganfod calon hanesyddol Casnewydd, gan helpu i ailgynnau atgofion melys o ansawdd, hunaniaeth a chyfeillgarwch.  

Mae'r prosiect yn cynnwys cyfleoedd i bobl leol gael mynediad, i ddysgu, mwynhau a chymryd rhan yn y dreftadaeth sy'n gysylltiedig â'r arcêd. 

Mae'r gweithgareddau arfaethedig yn cynnwys datblygu llwybrau trysor, arddangosfeydd graffeg yn amlinellu arwyddocâd hanesyddol a dylunio pwynt dehongli ar gyfer y Stryd Fawr.  

Os hoffech chi, neu grŵp rydych chi'n gyfarwydd â nhw, fod yn rhan o'r gwaith o gyflawni'r gweithgareddau hyn anfonwch e-bost at info@newport.gov.uk o dan y pennawd 'Arcêd y Farchnad'.

Public Space Protection Order (PSPO)

The Market Arcade PSPO (pdf) is in operation from 16 November 2020. 

 Market Arcade lottery logos

TRA125962 30/09/2020